Hoe geef je cliënten in de gehandicaptenzorg een écht betekenisvolle dag?

Een zinvolle dag ziet er voor iedereen anders uit. Dat geldt ook voor mensen met een verstandelijke, lichamelijke of meervoudige beperking.

Binnen de gehandicaptenzorg komt daarom steeds meer aandacht voor een belangrijke vraag: wat maakt een dag voor deze specifieke cliënt écht betekenisvol?

Betekenisvol leven is meer dan deelnemen aan activiteiten

Dagbesteding is al jarenlang een belangrijk onderdeel van de gehandicaptenzorg. Denk aan creatieve activiteiten, werk op een zorgboerderij, bewegen, koken of werkzaamheden binnen een bedrijf. Toch betekent deelnemen aan een activiteit niet automatisch dat iemand deze activiteit ook als waardevol ervaart.

Een betekenisvolle dag begint daarom bij de persoon zelf. Waar krijgt iemand energie van? Wat geeft voldoening? Waar liggen talenten en interesses? En misschien nog belangrijker: wat wil iemand juist níét?

Voor de ene cliënt kan betekenis zitten in contact met veel andere mensen. Een ander voelt zich juist prettig bij een rustige, voorspelbare activiteit in een vertrouwde omgeving. Goede ondersteuning vraagt om oog voor die verschillen.

Eigen regie wordt steeds belangrijker

Binnen de gehandicaptenzorg krijgt eigen regie een steeds grotere rol. Dat betekent niet dat iemand alles zelfstandig moet kunnen. Het gaat er vooral om dat een cliënt invloed heeft op keuzes die zijn of haar leven bepalen.

Ook kleine keuzes kunnen daarin waardevol zijn. Denk aan:

• zelf bepalen welke activiteit iemand die dag wil doen;
• kiezen met wie iemand samenwerkt of tijd doorbrengt;
• ruimte krijgen om nieuwe interesses te ontdekken;
• taken uitvoeren die aansluiten bij persoonlijke talenten;
• een dagritme kiezen dat past bij iemands belastbaarheid.

Voor begeleiders vraagt dit soms om een andere manier van kijken. Niet alleen denken vanuit het bestaande programma, maar juist vanuit de vraag achter het gedrag en de wensen van de cliënt.

De rol van de zorgprofessional verandert mee

Een betekenisvolle dag ontstaat vaak niet vanzelf. Zorgprofessionals spelen een belangrijke rol bij het herkennen van interesses, het creëren van mogelijkheden en het verbinden van cliënten met hun omgeving.

Dat vraagt om goed observeren en luisteren. Bij cliënten die moeilijk verbaal kunnen aangeven wat zij prettig vinden, kunnen lichaamstaal, gedrag en stemming veel vertellen. Ook familieleden en andere mensen uit het netwerk kunnen waardevolle informatie geven.

Daarmee wordt begeleiden meer dan het uitvoeren van een zorgplan. Je kijkt naar het complete leven van een cliënt en zoekt steeds opnieuw naar wat passend is.

Wie werkt in de gehandicaptenzorg, herkent waarschijnlijk hoe belangrijk juist die kleine observaties kunnen zijn. Een activiteit die op papier eenvoudig lijkt, kan voor een cliënt een belangrijk moment van trots, ontspanning of verbinding betekenen.

Niet iedereen hoeft op dezelfde manier mee te doen

Inclusie en deelname aan de maatschappij zijn belangrijke thema's. Toch past één vorm van meedoen niet bij iedereen. Voor sommige mensen betekent een betekenisvol leven betaald of vrijwillig werk, zelfstandig reizen of deelnemen aan activiteiten in de buurt. Voor anderen kan betekenis juist ontstaan binnen een kleinschalige woonomgeving, met bekende begeleiders en een vertrouwd dagritme.

Het belangrijkste is dat ondersteuning niet vertrekt vanuit wat maatschappelijk als succesvol wordt gezien, maar vanuit wat bij de cliënt past. Juist daarin ligt de kracht van persoonsgerichte gehandicaptenzorg.

Een betekenisvolle dag draait niet om hoeveel activiteiten iemand doet, maar om wat die momenten voor de cliënt betekenen. Als zorgprofessional kun je daarin het verschil maken door goed te kijken, te luisteren en ruimte te geven aan persoonlijke wensen, talenten en keuzes.

Ook de functie die je binnen de gehandicaptenzorg vervult, bepaalt op welke manier je daaraan bijdraagt. Bij Jij Zorgt kun je verschillende functies binnen de gehandicaptenzorg bekijken en ontdekken welke rol bij jou past. Zo kun je vanuit jouw eigen kwaliteiten bijdragen aan zorg die aansluit bij wat cliënten écht nodig hebben.

Bron: jijzorgt.nl